تنش‌گیری (Stress relieving)

تنش‌گیری مشابه عملیات تمپرکردن (برگشت) بـوده کـه در آن نیـز آلیـاژ آهنـی تـا پـایین‌تـر از دمـای اسـتحاله
یوتکتوئیدی گرم شده و پس از طی زمان مورد نظر، به آرامی تا دمای محیط سرد می‌شود. بـرای فلـزات غیـر آهنـی دمـای عملیـات تـنش‌گیری، با توجه به ترکیب و مقدار کار سرد ممکن است از دمای محیط تا چند صد درجه سانتی‌گراد تغییر کند.

هدف اصلی عملیات تنش‌گیری، آزاد شدن تنش‌های ناشی از از فرایندهای شکل‌دهی مانند نورد، ماشین‌کاری و یا جوشکاری می‌باشد.
در این فرایند، آلیاژ را تا دمای از پیش تعیین شده گرم کرده و به مدت کافی در آن دما نگهداری کرده تا تنش‌های باقی‌مانده به حد قابـل قبول رسیده و سپس به آرامی آن را سرد کرد تا تنشی در آن باقی نماند.

برخی از فرایندهای عملیات حرارتی و یا پروسه‌های تولید موجب ایجاد تنش‌های داخلی در قطعه شده که می‌تواند مخرب بوده و اثـرات نامطلوبی بر عملکرد قطعه داشته باشد. این تنش‌های داخلی می‌تواند منجر به تاب برداشتن، ترک خوردن و حتی از بین رفتن قطعـه کـاری در تنش‌هایی بسیار کمتر از سطحی که قطعه برای تحمل آن طراحی شده است، شود. مثلا؛ ایجاد غیر یکنواختی در نقاط مختلف قطعه پس از ریخته‌گری و در طی سرد شدن به ویژه در قطعات ضخیم و یا انجام پروسه‌های ماشین‌کاری یـا جوشـکاری موجـب ایجـاد تـنش‌هـای داخلی در قطعه می‌شود. هدف اصلی عملیات تنش‌گیری، آزاد شدن تنش‌های ناشی از این فرایندها می‌باشد.

پس از تنش‌زدایی، تغییرات عمده‌ای در خواص مکانیکی ایجاد نمی‌شود و تنش تنها توسط مکانیزم بازیابی برطرف می‌شود. در واقع با انتخاب مناسب دما و زمان در عملیات تنش‌گیری، می‌توان به راحتی اثرات مضر و مخرب تنش‌های کشش سطحی حاصل از کارسرد را از بین برد بدون آن که استحکام و سختی قطعه تغییر کند.